Bir kış günü Edirne… Selimiye… Meriç… Karaağaç

[puregallery]

Edirne, Edirne’den Van’a kadar topraklarımızın Batı ucu, İstanbul’a sadece 2-2,5 saat uzakta öylece duruyor. İstanbul’dan sonra o kadar mütevazi, derli toplu ki, tüm gezilecek yerleri şöyle uzaktan bakınca görebiliyorsunuz desem yanlış olmaz.

Hep baharları heveslendik ama bir kış günü ziyaret edebildik Edirne’yi. Bir öğlen yemeğine gidilir mi gidilir işte, hele de aynı kafada gezmeyi seven arkadaşlarınız varsa. Buz gibi bir havada Boğazda kahvaltı ederken, kendimizi TEM de bulduk. Google’dan hepi topu 234 km denilince, öğlene yetişme hayali kurduk.

TEM’den ayrılıp girdiğimizde şehre, öyle kolay bulduk ki aradıklarımızı. Bir bakışta anlatıla anlatıla bitirilemeyen Selimiye öylece duruyordu önümüzde. Yalnız soğuk, gerçek bir karasal soğuk, buzlu dallar, yerler arasında, taş yapılar sanki daha da bir soğuk. Selimiye’yi elimizle koymuş gibi bulduk, arastasından girdik,  önce kendimize el örgüsü eldivenler, şapkalar aldık. Sonra anlatıla anlatıla bitirilemeyen sabunları gördük.  Tezgahlarda rengarenkler.

Hikayesini daha önce de duyduğum bu sabunların geçmişinin 1600’lü yıllara uzandığı düşünülüyor. 17. yüzyılda Osmanlı döneminde misk, amber ve gül esansı karıştırılarak hamur kıvamına getirilen sabun, birebir meyve boyutlarında şekillendirilip, gerçek meyve renklerine boyanarak, zamanla Osmanlı sarayına, sultanlara, yerli ve yabancı devlet erkanına sunulan değerli hediyeler arasına girmiş ve meyve sabunculuğu Edirne’de çok önemli bir meslek haline gelmiş. Esans katılarak üretildikleri ve ferahlatıcı bir koku yaydığı için halk arasında “mis sabunu” olarak da anılmış. Sıklıkla saraya üretildikleri için “saray sabunu”, “padişah sabunu” olarak da adlandırılmış. Evet kendilerine özgü bir zenginlikleri var ancak, daha doğal olamaz mı diye düşünüyorum. İlk üretildikleri zamandaki hallerini görmek isterdim.

Arastadan Selimiye’ye çıktık, Mimar Sinan’un ustalık eserim dediği Selimiye gerçekten heybetli bir cami, içi de Ayasofya misali etkileyici bir duygu veriyor insana. Kubbe, çok güzel bir işçilikle yapılmış kubbenin tam altındaki hünkar mahfili minber ve duvarlardaki işlemeler büyüleyici. Hemen dışarıda bir müze de var. Dev saatler, daha önce kullanılan aydınlatmalar, kitabeler konuyu takip edenler için güzel bir hazine.

Hem Selimiye’nin süslemelerinde, hem de müzede Edirnekâri sanatının güzel örneklerini görmek mümkün. Edirne Bir Osmanlı başkenti olduğu dönemlerde, aynı zamanda da bir sanat merkezi olmuş. Balkanlar’la Anadolu arasındaki bu geçiş yeri, kendi içinden geçip giden kültürü harmanlayarak kendine özgü bir kültür yaratmış . Türk rokokosu ya da Edirnekârî olarak bilinen boyama tekniği Edirneli ustaların elinden şehrin ismiyle anılarak yayılmış. Ahşap süsleme tekniği olarak, oyma, kakma ve bezeme (boyama) olarak kullanılabiliyor. Tavan işlemelerinde, yüklüklerde, köşe dolaplarında, sini altlarında, yazı çekmecelerinde, sandıklarda, rahlelerde, cilt kapaklarında, mimberlerde kullanılmış. Geometrik motifler pek kullanılmamış, genellikle laleler, sümbüller, karanfiller, gelin çiçekleri, çiçek buketleri, meyva tabakları veya meyve sepetleri, daire, kemer ve yıldızlara yer verilmiş. Topkapı Sarayı’ndaki III. Ahmet’in Yemiş Odası Edirnekârî’nin en güzel örneklerinden biridir. Daha detay için http://www.ktsv.com.tr/sanat/9-edirnekri adresinden araştırma yapabilirsiniz.

sand

Başka camiler de var. Minareleri, şerefiye sayıları ile ünlenen, anacak o kadar soğuk ki cesaret edemiyoruz gezmeye, devam etmeye.

Öğlen amacımıza ulaşıyoruz, şehri iyi tanıyan bir arkadaşımızdan aldığımız tüyoya göre en iyi köfte Selimiye’nin hemen arkasındaki Köfteci Osman,   Köfteler o kadar güzel ki bu güzel şehre bir kere daha gelip ciğeri sonra yemeyi göze alıyoruz. Bir esnaf lokantası tipinde, temiz, özenli ve lezzetli. Ama ciğer için de hemen adresleri verelim. Aydın Ciğer ya da Kazım Ciğer.

Sonra ver elini Meriç ve Karaağaç. Meriç Nehri ve üzerindeki köprü gerçekten güzel ve fotoğraflar için harika görüntüler veriyor. Evet evet kesin baharda çok daha güzel olacak.

Karaağaç kısa dönemli hizmet veren tren istasyonu ile hemen bir bakışta Edirne’den farklılaşıyor. Meriç boyunca cafeler, lokantalardan ilerleyip  Karaağaca geliyoruz. Çınarlar yollar boyunca sıralanmış Sonradan öğreniyoruz ki bugün Meriç’in ardındaki tek toprak olan Karaağaç bir dönem Edirne’nin sayfiye yeriymiş, 19. Yüzyılda ise pek çok konsolosluğun bulunduğu, eğlence merkezlerinin yer aldığı, otelleri ve restoranları ile ünlü bir küçük çekim alanıymış. Balkanların içlerine doğru ilerleyen tren yolu ise çok uzun dönemli olmamış. Bir Osmanlı mimar tarafından yapılan gar binası Batı Trakya Türklerinin dramına şahit olduktan sonra, bir müddet sessizce beklemiş, şimdi Trakya Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi olarak hizmet veriyor. Ve bence sabunlar konusunda da biraz destek olmalılar, yerel ustalara.

Biraz ötede Lozan anıtı duruyor, barış, anlaşma, Anadolu, Trakya gibi sembolik anlamlarla donatılmış olarak seyrediyor Karaağacı ve artık bir yerlere gitmeyen bir lokomotifi olan tren garını.

Sonrasında Kırkpınar güreşlerinin yapıldığı alanı da görmek istiyoruz. Hemen Meriç’ten geçip ulaşıyoruz. Her yer o kadar yakın ki. Başpehlivanların heykelleri karşılıyor bizi girişte. Çayırı gözden geçirip, güreşleri gözlerinde canlandırmak hiç de zor değil.

Sonra şehir merkezine dönüp, meşhur badem ezmesinden tadıyoruz. Keçecizade, Aslanzade en tanınmışları. Biraz da İstanbul için alıyoruz. Yollarda buzlanma başlamadan yola çıkıyoruz.

Selimiye, arasta, mis sabunlar, Edirnekari, Köfteci Osman, Meriç Nehri, Köprü, Karaağaç, Lozan Anıtı, Kırkpınar, badem ezmesi…. İşte size mini bir Edirne turu. Şehir avucunuzun içerisinde, keşfetmek size kalmış. Bu bir ön keşif gezisi olsun, bir baharda gitmek eminim çok daha güzel olacak Meriç kıyılarına.